“Tình chiều” một bài thơ - một nỗi niềm...

(NTO) Viết về nỗi đau, mất mát thầm lặng của những người vợ có chồng hy sinh trên chiến trận bảo vệ Tổ quốc, biết bao tác phẩm văn, thơ, nhạc đã viết rất xúc động, cuốn hút, lay động lòng người. “Tình chiều” của Phạm Thanh Quang là một trong những bài thơ sâu sắc, xúc động lòng ta.

Quỳ bên mộ chồng chị cắm nén nhang

Như dấu chấm than ngược trời chấm đỏ

Giọt nước mắt rơi mềm mầm cỏ

Hơi thở sâu xao động đất anh nằm

Cuộc chiến tranh dài ba mươi năm

Sự chờ đợi bằng ba mươi thế kỉ

Chị thành kính quỳ bên mộ chí

Nỗi chờ mong rỗ mặt đá bia mòn

Chị đã lên bà nhưng không có con

Ba mươi năm đi về úp mặt

Chị nhớ anh quen nhìn xuống đất

Mượn bóng mình ấp bóng người thương

Ba mươi năm trăn trở bốn góc giường

Chiếc gối cưới đêm đêm nhàu nước mắt

Gối bỗng thành đứa con duy nhất

Chị vỗ về không vợi nỗi cô đơn

Hai mươi năm đất nước bình yên

Có cuộc chiến vẫn đốt lòng bao người vợ

Niềm thủy chung thấu lòng người dưới mộ

Thoảng gió chiều đỏ rực những mầm nhang!

Bài thơ sáng tác năm 1995, ra đời sau 20 năm đất nước thống nhất. Hố bom giặc thù đã được san phẳng, đã xanh lúa, xanh khoai và mọc lên nhà máy mới. Nhưng với con người (đặc biệt với người phụ nữ), vết thương lòng những nỗi đau thì vẫn còn đó nhức nhối quặn thắt: “Có cuộc chiến vẫn đốt lòng bao người vợ”.

Nhớ thương quặn thắt, chị đến nghĩa trang cắm những nén nhang thành kính, nhớ thương lên mộ chồng. Chị “quỳ xuống”, không, chị “quỳ bên”, chữ “bên” khác chữ ‘xuống” biết bao là cung bậc tình cảm, bởi tình nghĩa vợ chồng với họ có bao giờ xa cách, họ vẫn bên nhau mãi mãi.

Tình thương, tình chung thủy vợ chồng của những người con dân đất Việt đã được khẳng định, ngợi ca. Thời gian càng dài tình thương, tình chung thủy ấy càng nồng đượm. Ba mươi năm, khoảng thời gian của vũ trụ không dài, nhưng với đời một người phụ nữ thì ba mươi năm đã quá đủ minh chứng cho sự chờ đợi, lòng chung thủy ấy. Ba mươi năm chị mỏi mòn, hi vọng ngóng trông, một sự thật đến se lòng “Sự chờ đợi bằng ba mươi thế kỉ”. Xúc động biết bao khi ta đọc những dòng thơ chất chứa cõi lòng, cõi đời:

Chị nhớ anh quen nhìn xuống đất

Mượn bóng mình ấp bóng người thương

Tác giả đã tạc chị thành tượng đài trong lòng mỗi người đọc, mỗi chúng ta:

Chị thành kính quỳ bên mộ chí

Nỗi chờ mong rỗ mặt đá bia mòn!

Chọn những chi tiết thật đắt, tác giả làm xao động tâm hồn ta từng đợt, từng đợt như sóng biển vỗ bờ mãnh liệt ngày đêm gây nên ám ảnh. Ta nấc lên, òa ra khi hình ảnh chiếc gối cưới được hiện lên thấm “nhàu đẫm nước mắt”. Chiếc gối cưới được hiện hình như một kỉ vật thiêng liêng có sức lay động, lan tỏa trái tim, nước mắt nhiều thế hệ:

Chiếc gối cưới đêm đêm nhàu nước mắt

Gối bỗng thành đứa con duy nhất

Chị vỗ về không vợi nỗi cô đơn.

Đọc những dòng thơ này, lòng ta nấc lên, rung lên uất nghẹn! Đã hơn một lần chúng ta đã từng nén chặt cảm xúc khi đọc ý thơ trong trường ca của Hữu Thỉnh:

Chị thiếu anh nên chị bị thừa ra

Những đêm trở trời trái gió

Tay nọ ấp tay kia

Một mình một mâm cơm

Ngồi bên nào cũng lệch.

Bài thơ viết về hi sinh mất mát, về nỗi đau nhưng kết thúc không bi lụy mà gieo vào lòng người đọc cái mầm của sự sống, mầm của hi vọng:

Niềm thủy chung thấu lòng người dưới mộ

Thoảng gió chiều đỏ rực những mầm nhang.

Cuộc chiến đã đi qua, Tổ quốc hòa bình thống nhất, đất nước bước vào thời kì dựng xây, hàng ngày, hàng giờ đang thay da đổi thịt, song mỗi chúng ta vẫn mãi mãi không bao giờ quên:

Có cuộc chiến vẫn đốt lòng bao người vợ!